Interview Huub narinx | Assertiviteit | Boek: ‘Managen zonder Macht’

Header

Huub Narinx (directeur LWV) over verbindend Leiderschap en Drive

Huub Narinx
Limburgse Werkgevers Vereniging
LWV
Leiderschap Magazine
Huub Narinx
Limburgse Werkgevers Vereniging
LWV
Magazine Leiderschap

Huub Narinx over Verbindend Leiderschap en Drive

Na een vriendelijk onthaal aan de receptie bij de Limburgse Werkgevers Vereniging (LWV) in Roermond zit ik in een gezellige zetting met Huub Narinx, directeur van de LWV. Het gesprek gaat al snel over leiderschap, verbinding en metaforen uit de sport.

Hoe kunnen we de Limburgse Werkgevers Vereniging het beste omschrijven?

Heel simpel gezegd is het een belangenorganisatie voor werkgevers. In mooi jargon optimaliseren wij het vestigingsklimaat. De afgelopen periode hebben we het belang gezien van partijen die zich het wel en wee van de ondernemer aantrekken. De steun van politiek Nederland is daarbij niet vanzelfsprekend. In de belangenafweging van de politiek zijn er meer gewone burgers dan ondernemers dus daarin zou je al snel het onderspit kunnen delven. Terwijl ik denk dat wanneer het goed gaat met de ondernemer, het dan goed gaat met de economie en met de gewone man/vrouw op straat. In deze coronatijd is de noodzaak van deze belangenvertegenwoordiging nogmaals duidelijk geworden. Daarnaast doet de LWV uiteraard aan netwerken, we brengen ondernemers in verbinding met elkaar en helpen ondernemers met en van elkaar te leren. Wij stimuleren het om kennis te delen om zo samen sterker te worden.

Op welke manier worden de leden gemotiveerd?

Het belangrijkste is de leden vertrouwen te geven. Vandaag stond het weer in de krant: consumentenvertrouwen met 56% gezakt. Logisch na de berichtgeving over corona. Wij proberen onze leden te motiveren om juist nu te investeren. Het past ook niet bij een ondernemer om te zitten huilebalken. Het past bij de ondernemer om te overwegen waar je kansen liggen. Ook in gesprekken met de overheid trekken wij voortdurend de kaart: zorg dat er geïnvesteerd wordt. Zorg dat de ondernemer werk heeft. Gebruik juist dit moment, nu het wat rustiger is, om te investeren. Om hierdoor sterker uit de corona crisis te komen. Wij stimuleren onze leden de blik naar voren te richten. Alsof de safety-car in de baan komt bij de formule 1. We kunnen allemaal niet zo hard doorrijden dus maken we eerder een pitstop. Nieuwe banden, bijstellen, afstellen. Als ondernemer is dit het moment om te kijken wat er goed gaat en wat er beter kan.

Welk soort leiderschap vraagt dit?

Er spelen heel veel facetten een rol. Zelf ben ik een voorstander van verbindend leiderschap. Méér dan ooit is dit een tijdperk om samen te werken. Politiek, ondernemers en vakbonden. Het overleg is beter dan ooit. Als ondernemers moeten we laten zien dat we bewust zijn van onze rol in de samenleving. Bij de LWV steunen we niet voor niets innovatief ondernemerschap op weg naar een duurzame en inclusieve samenleving. Ik wil af van de klassieke tegenstelling, werkgever versus werknemer of vakbond versus werkgeversorganisatie. Als de coronacrisis ons één ding geleerd heeft is het wel dat we er samen uit moeten komen. Verbindend leiderschap is daarbij ontzettend krachtig. Als leider moet je echter ook vertrouwen uitstralen. Dus niet overschreeuwen. Rekenschap geven van je rol in de samenleving. Dat betekent bijvoorbeeld ook dat we de sociaal maatschappelijke agenda moeten bespreken. Wat kunnen we doen om niet alleen de economie en de daarbij horende zwarte cijfers te realiseren maar gelijktijdig de vraag stellen: hoe creëren we een duurzamere maatschappelijke samenleving? Vertrouwen is iets anders dan alleen positiviteit en ‘tsjakka’ roepen. Nee, gefundeerd vertrouwen is werkzaam. We zien dat er geen economische oorzaak ten grondslag ligt aan de huidige crisis. Dat is het virus. De economische parameters staan goed. Geleerden verwachten dan ook dat we sneller uit deze crisis zullen opveren. Bij eerdere economische of financiële crisissen gingen we door een u-vorm waarbij wij een poosje in dat dal bleven zitten. Nu verwachten economen dat we nadat we nog nooit zo snel in elkaar gedonderd zijn we in een soort ‘V-vorm’ sneller zullen opveren. Wij, als LWV, geloven hierin en stralen dit ook uit. Het is nu tijd om te investeren. Dat zeggen we ook tegen de overheid. Zowel nationaal als regionaal. Maar dat zeggen we ook tegen de burgers. Het spaartegoed is hoger dan ooit. Mensen zijn bang om geld uit te geven. Dat helpt de ondernemer en uiteindelijk jezelf ook niet. De oproep is: doe die aankoop en investeer, zorg dat de economie blijft draaien. Nationaal moet er een beweging op gang worden gebracht van investeren in plaats van bezuinigen. In 2008 en 2009 hebben we gezien hoe het niet moet. Toen werd er massaal bezuinigd en dat is rampzalig geweest. Vandaar dat ik ook langs deze weg een oproep doe om investerend uit de crisis te komen.

Wat betekent investeren in medewerkers in deze moeilijke tijden?

Dat is iets wat we al hadden aangezet. Een goede ondernemer investeert ook in deze tijd in zijn mensen. Het is niet meer vanzelfsprekend dat je in de job waar je op je 20e aan begint ook je pensioen zult halen. Je moet je binnen je bedrijf blijven ontwikkelen. Het beste is multi-inzetbaar zijn. Voor werkgevers en werknemers is het een must om blijvend onderhoud te plegen aan de mentale fitheid. Daarnaast is het noodzaak te zorgen om ook op vakinhoudelijk gebied op de hoogte te blijven. Het omscholen naar een ander vak zal in de toekomst sneller moeten gaan. Nu doen we dat pas als er massaal ontslagen vallen. De moderne kijk zou zijn dat je als overheid gaat voorsorteren aan de hand van ontwikkelingen in sectoren, en aan de hand daarvan veel mensen voortijdig gaat bij-of omscholen.

Doet me denken aan een gesprek tussen een HR-directeur en financieel directeur….

Ja precies, dat voorbeeld staat in mijn boek. Zij zitten te dubben over de begroting van komend jaar en de hoge kosten voor opleiding van de medewerkers. Waarop de financieel directeur zegt: ‘Wat als we al deze mensen opleiden en ontwikkelen, en ze verlaten daarna op korte termijn onze organisatie?’ Waarop de HR-directeur antwoord: ‘Wat als we onze medewerkers niet opleiden en ze blijven?’

Hier geloof ik in. Het heeft een tweeledig effect. Als medewerker voel je je gewaardeerd, en daardoor neem je makkelijker je verantwoordelijkheid voor het bedrijf. Het engelse woord ‘ownership’. Ik gun elk bedrijf medewerkers die het bedrijf waar ze werken zien als ‘mijn’ bedrijf. Dan ga je met meer plezier naar je werk. Je bent effectiever. Je vertelt op een verjaardag met trots over ‘jouw’ bedrijf. Dat heeft absoluut als resultaat dat het bedrijf beter floreert. Daar hoort investeren in de medewerker bij.

Wat betekent dit voor soft skills ontwikkeling?

Soft skills ontwikkeling zit al 10-20 jaar in de lift. Waar dit voorheen vaak werd afgedaan als een ‘geitewollen sokken’ investering, ben ik zelf iemand die graag in dit soort trajecten is meegegaan. Je leert jezelf beter kennen doordat je jezelf tegen komt. Leren om je ego achter je te laten. Dan zal blijken dat het in de communicatie met anderen veel makkelijker gaat. Het resultaat is dat je beter kunt luisteren. Je hoeft immers je punt niet meer te maken. Door jezelf niet hoeven te bewijzen wordt je relaxter. Er ontstaan dan betere gesprekken, wat ook weer leidt tot een betere onderneming. Ik denk dat soft skills belangrijker zijn dan ooit. Ook in deze coronacrisis zien we dat leiders voortdurend een appèl doen op het volhouden. De leiders proberen daarbij aansluiting te vinden bij de mens vanuit sensitiviteit. Daar waar deze aansluiting niet plaatsvindt ontstaat voortdurend weerstand. We zien ook in Limburg steeds meer dat mensen sneller iets doen wanneer dit gebeurt vanuit intrinsieke motivatie en niet wanneer dit top down wordt opgelegd.

Hoe zou jij omschreven willen worden door de leden van de LWV?

Ik denk toch als een verbinder met drive. Met een positieve kijk op hoe het wel kan in plaats van aandacht te geven aan hoe het niet kan. Ik probeer daarbij ‘richting’ te geven. Waar gaan we naartoe? Het gaat over duurzaamheid en over inclusie. Daarin zie ik mijn rol vooral als coach/verbinder: hoe kan ik ondernemers helpen hier makkelijker (door) te komen? Door bijvoorbeeld met helpen een positief stimuleringsbeleid te voeren, een stukje digitalisering te ondersteunen. Samen met overheden in overleg om vooruit te kijken. Op welke manier kunnen we impulsen geven zodat iedereen sneller(dan andere landen om ons heen) op weg is in deze veranderende nieuwe wereld.

Hoe kijk je naar de invloed van corona op de economie?

De harde cijfers geven aan dat de veerkracht veel groter is dan we bij een traditionele crisis gewend zijn. Het is heel snel naar beneden gegaan. Het zou echter, mits een tweede golf achterblijft, ook weer heel snel omhoog kunnen gaan. Ik denk dat het helpt om net als bij wielrennen met een goede moraal op de fiets te zitten. Vertrouwen is daarbij het sleutelwoord. Wanneer we luisteren naar de pers en de cijfers die zij kenbaar maken stellen mensen hun verbouwing of de aanschaf van die nieuwe keuken uit. Dit heeft zijn weerslag op de keten. Uiteindelijk komt het treintje piepend en krakend stil te staan. Mijn pleidooi is dan ook, zowel overheid, bedrijven als consumenten: investeren. Tuurlijk zijn het moeilijke tijden. En ja, zeker is het spannend. Maar wat we zelf kunnen beïnvloeden moeten we doen. Daarnaast hebben we in Den Haag een pleidooi gehouden voor een soort time-out voor bedrijven die van de overheid gewoonweg niet mogen. Neem bv discotheken. Je kunt ervoor kiezen om deze failliet te laten gaan en de medewerkers omscholen. Je kunt er ook voor kiezen deze sectoren met overheidssteun in stand te houden. Geef de medewerkers een uitkering en laat ze tevens op de payroll van het bedrijf staan. Zonder sollicitatieplicht en bekijk dit maand voor maand. Als over pakweg vier maanden de coronacrisis voorbij is en jongeren kunnen weer stappen, dan kan die onderneming gewoon de deuren openen en meteen starten.  

Dit lijkt voor het huidige systeem een uitdaging.

We kennen dit systeem niet in Nederland. In landen om ons heen gebeurt het echter wel. In Duitsland kennen we bv. het fenomeen ‘kurzarbeit’. In Nederland is er vaak discussie over de flexibilisering van de arbeid. Vakbonden vinden daarbij vaak dat er te veel mensen in de flexibele schil zitten. Vanuit ondernemersperspectief is die flexibele schil nodig om te overleven. In Duitsland kennen ze een contract met een soort jaargemiddelde van de uren. Dat kan per week verschillen. Per kwartaal wordt gemeten en bekeken hoe de uren positief dan wel negatief gelijk kunnen worden getrokken. Deze vorm heeft geen gevolgen voor je inkomen. Je hebt gewoon een vast inkomen per maand. Het is een soort van flexibiliteit binnen een dienstverband. Het lijkt een bijzonder sympathiek middel. In Nederland zien we dit vaak als een manier om meer medewerkers in de flexibele schil te krijgen. Ik zie dit echter als een manier om in zowel goede als slechte tijden veerkrachtig te kunnen reageren. 

Een vriend van mij fietst sinds kort in een groepje met Frans Maessen (oud prof wielrenner, huidig ploegleider Jumbo-Visma). Hij vertelde dat Frans onnoemelijk hard kan fietsen. Toch fietst hij niet van de groep weg. Hij voelt feilloos aan of de groep zijn wiel nog kan houden. Zo niet komt hij naast je fietsen om te vragen hoe het met je gaat. Dat is verbindend leiden. Dat fenomeen mis ik wel in deze coronatijd. Via het beeldscherm is het veel moeilijker iemand in de ogen te kijken hoe het gaat. Hieruit blijkt het belang van leiderschap op de werkvloer. Walk your talk. Laat je zien.

Het wordt belangrijk om in de nabije toekomst meetings te organiseren waarop we in dit digitale tijdperk toch bij elkaar komen om de collectieve spirit erin te houden. Daarbij moeten we efficiënter met onze tijd omgaan om het gemis van contact te kunnen compenseren.  Tijd is daarbij het meest schaarse dat we bezitten. Geen tijd bestaat in mijn ogen niet. Geen tijd is geen prioriteit. Je moet het belang inzien van investeren in de mens. Ook hier kijken naar wat wél kan. Wellicht een grotere ruimte. Misschien een kleinere groep. Het is mogelijk. Wij hebben laatst buiten vergaderd, lekker in het zonnetje. Alles verliep prima, iedereen op 1,5m. en rekening houdend met de gezondheid. Mijn moeder zei altijd: ‘als je écht iets wilt, vindt je een weg om het te realiseren.

In mijn periode als directeur bij Roda JC kwam ik er achter dat wanneer je acteert op redenen waarom iets niet lukt je op steeds meer blokkades stuit. Het gaat erom te zoeken naar een gemis. Iets aantrekkelijks. Zoeken naar waarom wél! Ooit zei een Groninger tegen mij;  ‘Huub, je kunt beter ergens naartoe gaan dan ergens van weg’. Als je iets tegenhoudt kost dat energie. Dat houd je maar een bepaalde tijd vol. Een mooie metafoor vind ik in het wielrennen. Wanneer je in het wiel zit en je moet lossen, doet dat pijn. Knok je voor de overwinning dan komt er ongekende energie vrij. Dat noemen we ook wel de ‘Flow’. Voor ondernemers geldt hetzelfde. Wanneer je in de ‘flow’ zit komen opdrachten als vanzelf naar je toe. Er ontstaat een toevalligheid van ontmoetingen. Dat geeft energie.

Maak de zin af. Ik ben pas echt tevreden als…….

Oei, da’s een moeilijke. …….. Ik ben pas echt tevreden als daadwerkelijk de verbinding sociaal maatschappelijk als economisch tot stand komt. Dat inclusie en duurzaamheid geen loze beloftes zijn. Dat het aan ons allemaal ten goede komt.

Dat is een grote droom.

Ik ben van nature niet zo snel tevreden. Na een lezing waar ik een 4.6 op een schaal van 5 scoor denk ik nog: ‘wat heb ik niet goed gedaan?’. Één van de quotes die ik wel eens gebruik is: ‘Als je denkt dat je er bent, ben je er geweest’. In het woord tevreden zit iets van genoegdoening. Zo van: ‘ik kan achteroverleunen’. Daar kan ik moeilijk mee omgaan. Ik geloof erin dat je net zoals in de sport moet blijven trainen. Het randje moet opzoeken. Of zoals Covey het zegt: ‘de zaag scherp houden’. Ik geloof erin dat de mooiste overwinningen ontstaan na hard werken.

Welke vijf bijvoeglijke naamwoorden passen bij jou?

Wat mensen mij teruggeven is: inspirerend, energiek, beweeglijk, idealistisch en natuurlijk verbindend. Altijd kijkend of ik iets voor iemand kan betekenen. En ik hoop dat ik een liefhebbende vader en echtgenoot ben. Mijn thuisbasis is heel belangrijk voor mij. Daarnaast is er die voortdurende zoektocht naar hoe het beter kan. En tenslotte, dan hebben we de cirkel rond, richtinggevend.

Wat moet de lezer bij blijven na het lezen van dit interview.

Ga uit van je eigen kracht. Wees niet bang om meters te maken. Je wordt beloond. Heb oog voor de ander. Blijf in verbinding. Als je in gesprek bent met iemand waarmee je zaken kunt doen, onderzoek dan eerst wat je voor die ander kunt doen. Zoek niet naar wat die ander voor jou kan betekenen. Ik geloof erin dat je dan beter luistert en er een fijnere samenwerking tot stand komt. De Geus zei ooit: ‘wees bewust van het zwakke punt van de ander, maar gebruik het niet’. Haal het beste uit jezelf ten dienste van de ander en de maatschappij. Het resultaat is dat je dan meer terug krijgt.

Assertiviteit

Niemand kan jou minderwaardig doen voelen zonder jouw toestemming

(Eleanor Roosevelt)

Als we ongelukkig zijn, komt dat vaak doordat we te veel verantwoordelijkheid op ons nemen of juist te weinig. In plaats van assertief te zijn en echt voor onszelf te kiezen, worden we misschien agressief (kiezen voor de ander), sub-assertief (anderen voor ons laten kiezen), of passief-agressief (anderen saboteren zodat ze niet bereiken wat ze willen) bv expres treuzelen terwijl je weet dat het voor je partner belangrijk is ergens op tijd te komen.

assertiviteit
model

Kern:

Opkomen voor jezelf en je eigen belangen en rechten, zonder de relatie met de ander te verstoren, dus wel rekening houdend met de gevoelens van de ander. Je hebt respect voor de ander en voor jezelf.

Bijvoorbeeld:

  • Beslissingen in het leven kunnen nemen
  • Eerlijk en oprecht uitkomen voor eigen gevoelens, gedachten en meningen.
  • Opkomen voor eigen wensen, behoeften en belangen.
  • Opkomen voor je rechten, nee durven zeggen en volhouden.
  • Zonder onnodige angst en schuldgevoelens.
  • Zonder naar de ander uit te halen.
  • Zonder de rechten van een ander te schenden.
  • Stelt anderen op hun gemak.
  • Gaat uit van gelijkheid van mensen.

Effect:

Levert je veel op. Het is zowel prettig voor jezelf als de ander. Het leidt tot zelfvertrouwen en prettige communicatie waarbij er rekening met je wordt gehouden en de ander weet waar hij of zij aan toe is. Assertief zijn lijkt simpel, maar is moeilijk. Het komt, eenvoudig gesteld, neer op:

  • Vertel je probleem.
  • Druk uit wat het met je doet.
  • Vertel wat je wilt.
ik heb het nog nooit gedaan dus ik denk dat ik het wel kan

Wil jij een training assertiviteit? Vraag naar de mogelijkheden via Hugo Lumens: 06-83596614

Boekbespreking: Managen zonder Macht.

Zeven alternatieven

Anne de Graaf & Klaas Kunst

managen zonder macht

Einstein
Voor de auteurs staat Albert Einstein voor: nieuwsgierig, consistent, integer, gewetensvol, aandachtig en altijd persoonlijk. De onderzoeker, die vooral denkt in hypotheses, die hij aandachtig toetst door het stellen van vragen. Vragen en doorvragen, niet ophouden nieuwsgierig te zijn: een belangrijk kenmerk voor leiders en managers, die beogen verbetering te brengen in vaak complexe situaties.

De boodschap van dit boek is niet dat managen met macht (control of many by a few) per definitie overal en altijd fout zou zijn. Managen zonder macht blijkt echter een serieuze optie, die de moeite waard is om te onderzoeken. In die zin is dit boek een (onder)zoektocht, die de auteurs graag samen met hun lezers willen aangaan.

Grote leiders die stuurden op innerlijke bakens zijn in de wereldgeschiedenis voorgegaan op het gebied van managen zonder macht. Nelson Mandela verzuchtte eens: ‘het probleem is niet dat ik niet weet hoe ik mijn macht moet gebruiken. Het probleem is dat ik niet weet hoe ik die macht niet moet gebruiken.’

In het boek worden 7 alternatieven besproken.

1. Gegrond zijn:

Managers die weten waar ze voor staan worden niet zo snel uit evenwicht gebracht. Welke mensen of ervaringen zijn jouw ‘thuishaven’ in je volwassen leven? En in je werk?

2. Passie:

Niets kan managers zoveel invloed geven als passie. Het is het vuur dat hen in beweging brengt en houdt. Waarover ben jij in je werk gepassioneerd? Waaraan merken de mensen op de werkvloer dat?

3. Empathie:

Empathie heeft het vermogen mensen te binden en stelt mensen in staat ‘het onmogelijke’ te realiseren. Hoe hanteer jij in je werk  de tegenstellingen afstand en nabijheid.

4. Zelfbeheersing:

Zelfbeheersing geeft managers macht over zichzelf  in de vorm van zelfdiscipline. Hoe ga jij om met emoties die je werk oproepen?  Hoe frustratietolerant en onzekerheidsbestendig ben je?

5. Communicatie:

Communicatie is nodig om kennis over te dragen, problemen met anderen aan te pakken, en vruchtbare relaties op te bouwen en te onderhouden.

6. Informatie:

Wie de juiste informatie weet te vinden vergroot zijn invloedsmogelijkheid. Hoe ga jij in je werk om met de ervarings-en informatie voorsprong waarover je beschikt?

7. Transcendentie:

Het gaat om het vermogen afstand te nemen en de dingen op hun beloop te laten zonder in de war te raken. Het vermogen te zien waar het werkelijk om draait. Wat doe jij om in je werk ook te kunnen loslaten, of beter: anders vast te houden?

ISBN 978 90 8850 065 7 / NUR 808

Quote van de maand september

confucius quote
vertel het me en ik zal het vergeten. Toon het me en ik zal het onthouden. Inspireer me en ik zal betrokken raken

Wie ben ik?

meeveren of tegenwerken
omgaan met weerstand

Meer dan 25 jaar ervaring als leidinggevende in het MKB en verenigingsleven en een post-HBO- opleiding tot Coach Practitioner vormen mijn basis. Mijn verbinding met de filosofische achtergrond van de judosport en het bezoek aan de Japanse cultuur heeft geleid tot de ontwikkeling van mijn levensmotto; ‘samen winnen door meeveren’. Zo heb ik geleerd een wezenlijke bijdrage te kunnen leveren aan het welzijn van de mens binnen zijn organisatie.

Persoonlijke aandacht, respect, verbinding, innerlijke vrijheid en gezondheid zijn mijn kernwaarden.

De wens om volgens mijn eigen inzichten en principes vorm te geven aan de begeleiding van individuen en groepen heeft mij gestimuleerd om een eigen bedrijf te starten in interactiemanagement. In stresssituaties weet ik eigenschappen als positiviteit, humor, oplossingsgericht denken, plannen en organiseren maximaal te benutten t.b.v. een vitale en toekomstgerichte organisatie.

Van waar Communicatieve vaardigheden en energiek leiderschap?

Vanaf het moment dat ik als 18-jarige leiding gaf aan pupillen, binnen een judo-vereniging, heeft mij de vraag geboeid hoe je als leider mensen zo goed mogelijk in positie kunt brengen. Coachen voelt dan ook niet alleen als een hobby, maar ook echt als een voorrecht.

We leven in een hectische wereld, er wordt van alles en nog wat in super hoog tempo van ons verwacht. De technische ontwikkelingen gaan harder dan ooit tevoren. Wordt er nog goed gecommuniceerd? Bouw je voldoende rust in voor je zelf? Beweeg je wel voldoende? Hoe ga je om met al die verwachtingen uit je omgeving? Lig je ‘s nachts wel eens wakker? Hoe hoog leg je de lat voor je zelf?

Kortom, ik help mensen die met wéérzin naar hun werk gaan, zodat ze weer zin in hun werk krijgen.

Mijn aanpak bevordert autonomie, zingeving en meesterschap. Een drietal kernelementen die cruciaal zijn op het gebied van intrinsieke motivatie. Een eigenschap die er voor zorgt dat mensen gezond ouder worden. Dit is een item dat momenteel zowel privé als werk gerelateerd hoog in het vaandel staat.

Ook drink ik graag een kopje koffie (of thee) met je in een persoonlijk gesprek om o.a. hierover van gedachten te wisselen.

Meer weten?

Bel gerust voor een afspraak op 06-835 966 14

Wat is jouw visie? Heb je een leuk onderwerp voor het volgende magazine? Of ken je iemand die graag geïnterviewd wil worden? Laat het mij weten.

Met enthousiaste groet,

Hugo

Hugo Lumens

Magazine over communicatieve vaardigheden en leiderschap mei 2020

Communicatieve vaardigheden en energiek leiderschap

Over strategisch leiderschap, communicatieve vaardigheden: Assertiviteit. Boekbespreking: ‘De Keuze’ Leven in vrijheid.

Magazine communicatieve vaardigheden en energiek leiderschap
Rob Frencken over strategisch leiderschap

Rob Frencken over strategisch Leiderschap

Virtueel in verbinding via Google Duo heb ik een inspirerend gesprek met Rob Frencken.

NHA is een familiebedrijf. Hoe is het ooit begonnen?

We bestaan dit jaar 85 jaar. Mijn opa is de oprichter geweest van het toenmalige Instituut Maxwell. Hij is doorgebroken met een cursus radiotechniek die hij op de markt heeft gebracht vlak na de oorlog. Met de onderdelen die je bij de cursus geleverd kreeg, kon je gaandeweg je eigen radio bouwen: de Pupil. Op dit moment zijn we met alle vier de kinderen uit de derde generatie actief binnen NHA. Het geeft wel een extra dimensie dat je als broers en zus samenwerkt, maar iedereen heeft ook zijn eigen specifieke rol in het bedrijf. We zijn ook alle 4 erg verschillend. Respect en waardering hebben voor ieders kwaliteiten is ontzettend belangrijk. Zonder dat zou het niet werken. Ik ben er ontzettend trots op dat ons dat lukt.

Wat doet NHA nu?

NHA vindt dat iedereen recht heeft op ontwikkeling en dat niets daaraan in de weg mag staan. NHA maakt onderwijs daarom bereikbaar voor iedereen. Dat doen we door enerzijds een hele goede kwaliteit te bieden tegen ontzettend lage prijzen; een uitstekende prijs-kwaliteit verhouding dus. En anderzijds bieden we een flexibel studiemodel. Onze studenten kunnen leren waar en wanneer ze maar willen. En op hun eigen tempo. Onze 500 docenten zorgen via het digitale studentenplaza voor een uitstekende begeleiding van de studenten.

Wie is jullie doelgroep?

We hebben meer dan 500 opleidingen – dan gaat het met name om beroepsopleidingen, taal- en hobbycursussen. We richten ons enerzijds op mensen die specifiek een bepaalde opleiding zoeken en anderzijds op een hele grote groep mensen die meer uit het leven wil halen, maar wellicht nog niet weten dat een thuisstudie daar een perfecte mogelijkheid toe biedt.

Wordt er binnen jullie organisatie meer thuiswerk verricht in deze coronatijd?

Ja, er wordt nu heel veel thuisgewerkt door onze collega’s, en dat is best even wennen. Ikzelf  had overigens al langer de wens om 1 dag in de week thuis te werken. In de praktijk kwam het er echter niet van. Ik plande toch weer regelmatig een afspraak of een vergadering. Dus dat lukte niet echt. Toen ik pappa werd, heb ik gezegd dat ik de woensdag gebruik als combinatiedag. Thuiswerkdag en pappadag. Deze dag besteed ik o.a. om de zaken op te pakken waar ik normaal gesproken niet aan toe kom. Teruglezen van die net te lange e-mails. En rust vinden om na te denken over wat andere zaken. En dat natuurlijk combineren met het aangename gezelschap van mijn dochtertje.

En de overige collega’s?

Binnen ons bedrijf waren we nog niet zo gewend aan thuiswerken. Ja, er werkte wel af en toe eens iemand vanuit huis. Dat waren echter vooral de uitzonderingen die de regel bevestigde. Normaal gesproken werkt iedereen bij NHA op locatie.

Nu hebben we het afgelopen jaar onder onze medewerkers een tevredenheidsonderzoek én een preventief medisch onderzoek uitgevoerd. Daaruit bleek o.a. dat medewerkers behoorlijk moe zijn aan het einde van een werkdag. Dat komt o.a. doordat we een afdeling hebben waar veel mensen werkzaamheden verrichten in één ruimte. Een soort kantoortuin. Daarnaast hebben we een afdeling klantenservice waar veel mensen aan het bellen zijn met klanten. Dit samen levert toch allemaal dusdanig veel prikkels op dat het aannemelijk is dat medewerkers daar moe van kunnen worden. Overprikkeling kan ook concentratieproblemen veroorzaken. We waren er om die reden  binnen het MT al over in gesprek of thuiswerken wellicht een oplossing zou kunnen bieden. Allemaal met in ons achterhoofd dat mensen dan wellicht wat beter kunnen concentreren en dat er ook meer rust ontstaat op de grote afdelingen. Op het moment dat we hierover nadachten kwam het virus om de hoek kijken en werden we min of meer gedwóngen om met z’n allen thuis te werken.   

Waar loop je dan tegen aan?

Ja, dat is best wel lastig want o.a. onze ICT was daar niet helemaal op ingericht. Zo hadden we bijvoorbeeld te weinig Citrix licenties. Die moesten aangeschaft worden. En ook dienden er nog een aantal laptops aangeschaft en geïnstalleerd te worden. Inmiddels loopt dit allemaal op rolletjes en zit een groot deel van de medewerkers thuis te werken.

En hoe bevalt dat?

In het begin is het allemaal prima want we kunnen door. Maar tegelijkertijd ontstaat er een vreemde situatie want collega’s zien elkaar ineens veel minder of zelfs niet meer. De sociale interactie is in één klap verdwenen. Medewerkers ervaren dat wel als lastig/vervelend. Verder hebben we alle vertrouwen in de mensen en bieden alle ruimte om het werk naar eigen goeddunken in te delen en te plannen. Maar het is natuurlijk niet alleen werk wat we thuis doen. Het zijn vaak ook kinderen die thuis zijn en het bij tijd en wijle moeilijker maken om thuis te werken. Het is niet dat wij controleren of iedereen aan de uren komt. Mensen geven echter zelf aan dat het soms moeilijk is om van 9 tot 5 alleen uren te maken voor NHA. De praktijk heeft ons geleerd dat we mogen vertrouwen op ieders creativiteit hierin.

Hoe houden jullie contact met de mensen?

Vlak voor Pasen hebben we bijvoorbeeld een attentie gestuurd naar onze medewerkers en daar zat ook een kaartje bij met een bedankje voor hun inzet in deze moeilijke tijd en een link naar een persoonlijke videoboodschap. Die heb ik zelf opgenomen al lopende door het bos. Daarin heb ik aangegeven dat we nu in een lastige periode zitten en dat ik verwacht dat dit nog wel even gaat duren. Samen moeten we kijken hoe we hiermee omgaan. Daarnaast heb ik ook verteld dat het gelukkig heel erg druk is bij NHA. Het had ook anders kunnen zijn. Daar zijn we dankbaar voor. Het is immers maar de vraag hoe de rest van het jaar eruit gaat zien. Niemand die het weet. Dat het druk is en de toekomst er goed uitziet, is allemaal leuk. Belangrijk is echter ook dat we het allemaal moeten kunnen handelen. Het is dan ook een verantwoordelijkheid van ons allen om te zorgen dat we hier met iedereen goed doorheen komen. Daarbij heb ik verteld dat we met z’n allen heel veel ballen in de lucht moeten houden. Zowel zakelijke als privé ballen. Het is helemaal niet erg als er eens een balletje op de grond valt. Ook niet als dit een NHA-balletje is. We hebben alle vertrouwen in ons team en als er eens een balletje valt dan rapen we dat wel weer op. Het gaat erom dat mensen ook aan zichzelf denken en goed in evenwicht proberen te blijven. Een gezonde balans ervaren tussen werk en ontspanning. Mensen zijn ontzettend gedreven om alles af te krijgen. Dat kan niet altijd onder de huidige omstandigheden.

Daarnaast is er minimaal 1 keer per week door de afdelingshoofden rechtstreeks contact met de medewerkers. Ook de afdelingsoverleggen gaan door. Weliswaar op afstand….

Hoe ga je om met toekomstplannen in deze periode.

Ondertussen gaat al het andere ook door. We moeten dus keuzes maken. Waar laat je al je aandacht heen gaan. Naast onze medewerkers hebben we ook onze strategische plannen en doelstellingen. Kansen die op ons pad komen of juist bedreigingen. Ook op dat front zijn we bezig. Kijken hoe we juist nu NHA op de kaart kunnen zetten. Juist nu veel mensen noodgedwongen thuiszitten. Veel mensen kunnen thuiswerken maar er zijn er ook veel die noodgedwongen thuis zitten zonder werk. Maar ook zijn sport en zo’n beetje alle sociale activiteiten helemaal weggevallen. Mensen zoeken iets nieuws als tijdverdrijf/zingeving. Daardoor is dit moment voor ons een ontzettend relevante periode om thuisstudies onder de aandacht te brengen. Onze doelgroep is plotseling vele malen groter geworden dat dat die ooit is geweest. Het gevolg is dat deze periode een ultieme kans is om ons bedrijf op de kaart te zetten. We hadden net een nieuwe campagne ontwikkeld: ‘NHA, dit is jouw tijd’. En die sluit precies aan op de huidige problematiek. De start van deze campagne viel zowat gelijk met de start van de coronaperikelen. We hadden een spotje ontwikkeld voor online-marketing. Maar doordat we konden opschalen zijn we die gaan uitzenden op de nationale NPO TV-zenders. Op die manier hebben we NHA goed in de kijker kunnen spelen.

Dat maakt dat het allemaal ontzettend druk is bij NHA. Ik ben dan ook ontzettend trots op onze collega’s dat ze allemaal zo geweldig hun best blijven doen en dat het allemaal gewoon doordraait bij NHA. Dat is niet zomaar vanzelfsprekend. Daarbij wil ik nogmaals benadrukken dat we er voor waken dat mensen wel in balans blijven. Dat ze de verschillende balletjes in de lucht kunnen blijven houden.

Hoe zit jouw rol eruit?

Ik ben niet belast met de dagelijkse bedrijfsvoering van NHA. Ik ben vooral bezig op het strategische vlak. Wat daarbij belangrijk is, is dat ons managementteam en de afdelingshoofden goed in hun rol kunnen blijven om de organisatie aan te kunnen sturen. De aansturing van dit zogenaamde kernteam is niet echt anders geworden omdat de mensen van dit team veelal op locatie aan het werk zijn.

Wat is jouw manier van leidinggeven aan dit kernteam?

Ik laat mensen heel vrij. Geef ze veel ruimte. Zelf vind ik het heel belangrijk te sturen op de strategische doelstellingen van de organisatie. Dat is waar mijn focus ligt. Uiteraard realiseer ik mij wat er allemaal in deze corona tijd op ons afkomt. Tegelijkertijd waak ik er toch voor koers te blijven houden met NHA. Dat we de juiste stappen zetten en goede keuzes maken. Daarnaast bied ik een luisterend oor om te kijken waar ik het kernteam kan ondersteunen.

Hoe ziet de toekomst eruit?

In de toekomst willen een nog betere ondersteuning gaan bieden aan onze studenten. Deze vraag komt ook voort uit ons klanttevredenheidsonderzoek. Een deel van onze klanten geeft aan meer aandacht te willen tijdens het traject. We willen ons nog meer in gaan zetten voor onze studenten om er zoveel mogelijk naar de eindstreep te begeleiden en de opleiding met een diploma te laten afronden. Dat is toch de kers op de taart. Overigens zijn we enkele jaren geleden gestopt met aanbieden van MBO en HBO onderwijs. Daarvan hebben wij in 2017 gezegd dat we terug gaan naar waar we echt goed in zijn namelijk het ontwikkelen en vermarkten van cursussen en opleidingen. Als we willen overleven in deze moeilijke markt moeten we doen waar we ontzettend goed in zijn. Daarom specialiseren! We hebben toen ook een nieuwe organisatiestructuur neergezet. Hierdoor is ook de cultuur aan het veranderen binnen NHA. En mensen voelen dat. We krijgen dan ook regelmatig complimenten.

Wordt de tevredenheid van medewerkers ook gemeten?

We hebben de afgelopen twee jaar een medewerkerstevredenheidsonderzoek gedaan. Daar kwamen best wel wat serieuze aandachtspunten uit. We zijn dat op een open manier gaan aanvliegen. Het hele personeel hebben we uitgenodigd met een hapje en een drankje. Daar zijn we met de “billen bloot” gegaan en hebben een presentatie verzorgd rondom dit onderzoek. Dat was voor sommige collega’s best even pijnlijk. Direct na de presentatie van de uitkomsten van het onderzoek hebben we de medewerkers gevraagd om mee te denken in oplossingen en zijn we in groepjes gaan brainstormen over een drietal hoofdthema’s: Hoe kunnen we onze interne communicatie verder verbeteren? Hoe kunnen we de persoonlijke waardering voor het werk verder verbeteren en hoe kunnen we doorgroei- en ontwikkelmogelijkheden beter vorm geven?

De output van deze brainstorm hebben we tijdens een heidag met de afdelingshoofden besproken en gebundeld. Hier zijn een zestal gemene delers uit voort gekomen waar we concreet mee aan de slag zijn gegaan. Onlangs hebben we een tussenmeting georganiseerd om te kijken waar we nu staan en dan zie je dat we op alle fronten beter scoren. Uiteraard zijn er ook nog steeds aandachtspunten. Daarnaast wordt het gewaardeerd dat we het op die manier aanvliegen. We zijn er nog niet, maar blijven er hard aan werken.

Wat is er dan concreet anders dan voorheen?

Interne communicatie is één van de belangrijkste thema’s.  We hebben o.a. een interne nieuwssite gelanceerd. En i.p.v. naar iedereen te mailen plaatsen we mededelingen op de nieuwssite. Daar kan iedereen het altijd terugvinden. Dit is bijvoorbeeld ook efficiënter voor de parttimers. Als medewerkers aan het werk gaan, kunnen ze eerst de nieuwssite checken om te kijken wat de afgelopen week is meegedeeld. Het wordt door iedereen als prettig ervaren dat we nu open en bloot en over één kanaal communiceren. Nieuwe medewerkers stellen zich ook voor op deze NHA nieuwssite en binnenkort wordt ook het zogenoemde ‘smoelenboek’ in gebruik genomen. En ook successen die we boeken worden gedeeld.

Een ander thema is doorgroei en ontwikkeling. We besteden daar nu meer aandacht aan binnen NHA. Zo hebben we bijvoorbeeld gezegd dat elke medewerker elk jaar een opleiding van NHA naar keuze mag volgen. Maar ook willen we meer mensen in projecten betrekken en op die manier kansen geven om zich verder te ontwikkelen. In het verleden waren het per definitie vaak de managers en afdelingshoofden die zaken regelden. Projecten proberen we nu zoveel mogelijk bij teams van medewerkers neer te leggen. We stellen dus een projectteam samen dat met een bepaalde uitdaging aan de slag gaat. Het leukste is natuurlijk als dit medewerkers zijn uit verschillende disciplines. Dat geeft enerzijds rust bij de afdelingshoofden en managers, anderzijds zie je dat medewerkers het hartstikke leuk vinden om in een projectgroep mee te mogen denken. Zij zijn er ook trots op dat daar leuke dingen uitkomen. De ene keer gaat dat beter dan de andere keer. Soms is een projectgroep toch ook sterk afhankelijk van de kennis en ervaring van de manager. Onze doelstelling is om meer mensen kansen te geven om breder actief te zijn binnen NHA. Dat betekent overigens niet dat iedereen maar door kan blijven groeien. Op een gegeven moment heb je een organisatie staan. Dan is het ook goed om verder te kijken. Eventueel ook buiten NHA. Op de eerste plaats staat toch dat je als medewerker zo goed mogelijk in je kracht staat? Wij willen mensen goed ontwikkelen, zodat ze happy zijn en lekker in hun vel zitten. Als dat binnen NHA kan is dat natuurlijk prima. Als iemand de ambities heeft om door te groeien en binnen NHA is dat niet mogelijk, ben ik van mening dat we er samen open voor moeten staan om die persoon te begeleiden naar een nieuwe uitdaging buiten NHA. Datzelfde geldt natuurlijk voor mensen die misschien veel gelukkiger zouden zijn in een andere baan. Het gesprek aangaan en samen kijken naar andere mogelijkheden. Het merendeel van de mensen is overigens blij met de rol die ze hebben.

Medewerkerstevredenheid is één. Medewerkersbetrokkenheid en -bevlogenheid is nog wat anders. Dat is het volgende onderwerp van gesprek. Hoe gaan we de stap zetten van tevreden medewerkers naar bevlogen medewerkers? Uit het onderzoek beek ook dat enkele medewerkers duidelijk ontevreden zijn. Uiteraard weten we niet wie dat zijn vanwege de anonimiteit in het onderzoek, maar  dat is ook helemaal niet belangrijk. Waar het immers om gaat is dat we een omgeving creëren waarbinnen dergelijke thema’s onderwerp van gesprek kunnen zijn met elkaar. Er is niets mis mee om ontevreden te zijn. Dat zal zo zijn redenen hebben. Veel belangrijker is het te onderkennen en samen de verantwoordelijkheid te nemen een verandering in te zetten. Iedereen heeft toch het recht om gelukkig te zijn? Ik vind dat wij het gesprek aan moeten gaan met elkaar om samen te onderzoeken waar zo iemand wél gelukkig van wordt.

Hoe hoop je dat de lezer jou ziet?

Als een hele normale man met een duidelijke strategie voor ogen. Ik vind het belangrijk dat we afstemmen op onze strategie. Dat we allemaal doen waar we goed in zijn. Dit geldt zowel voor de organisatie als voor de medewerkers. We zijn met z’n allen het meest gelukkig als we kunnen doen wat we leuk vinden en als dat goed gaat. Als we zelf in onze kracht staan, dan komt de organisatie ook in haar kracht. En dat werkt aanstekelijk. Zowel naar binnen als naar buiten. Als we mensen kunnen helpen zich daarbij te ontwikkelen dan doen we dat ontzettend graag. En last but not least. Goed in balans zijn vind ik ontzettend belangrijk.

Communicatieve vaardigheden: Assertiviteit, Ja heb je, Nee kun je krijgen.

Niemand kan jou minderwaardig doen voelen zonder jou toestemming

Eleanor Roosevelt

Assertiviteit

Als we ongelukkig zijn, komt dat vaak doordat we te veel verantwoordelijkheid op ons nemen of juist te weinig. In plaats van assertief te zijn en echt voor onszelf te kiezen, worden we misschien agressief (kiezen voor de ander), sub-assertief (anderen voor ons laten kiezen), of passief-agressief (anderen saboteren zodat ze niet bereiken wat ze willen) bv expres treuzelen terwijl je weet dat het voor je partner belangrijk is ergens op tijd te komen.

Agressiviteit (Vechten):

Je eigen behoeften, wensen en meningen zijn belangrijker dan die van anderen. Je komt voor jezelf op zonder rekening te houden met de gevoelens van de ander dus ten koste van de ander (vaak uit angst te verliezen of kwetsbaar te zijn).

Passief-agressief (Opzettelijk saboteren):

Je eigen behoeften overtuigingen, wensen en meningen zijn belangrijker dan die van anderen. Het verschil met ‘agressief’ is dat je het nu indirect kenbaar maakt.

Sub-assertiviteit (Vluchten):

De overtuigingen, behoeften en wensen van anderen zijn belangrijker dan die van jezelf. Je houdt meer rekening met de ander dan met jezelf.

Assertiviteit:

Opkomen voor jezelf en je eigen belangen en rechten, zonder de relatie met de ander te verstoren, dus wel rekening houdend met de gevoelens van de ander. Je hebt respect voor de ander en voor jezelf.

Meer informatie? Plan hier kinderlijk eenvoudig een afspraak in de agenda van uw partner in Resultaatgerichte Communicatieve Vaardigheden.

Boekbespreking: De Keuze

Leven in vrijheid door Edith Eva Eger

assertiviteit, communicatieve vaardigheden

Edith Eva Eger is zestien jaar oud als ze in 1944 naar Auschwitz wordt gedeporteerd. Haar ouders worden direct naar de gaskamer gestuurd en Edith wordt gedwongen om voor Mengele te dansen. Daardoor krijgt ze extra brood. Dit redt haar leven tijdens een dodenmars. De meiden waarmee zij haar brood deelde dragen haar de laatste meters totdat de geallieerde soldaten haar als een van de weinige overlevenden tussen de doden uitplukken, meenemen en verzorgen zodat zij weer opknapt. Haar onverschrokkenheid hielp haar en haar zusje te overleven. De ellende houdt echter niet op. Zij gaan samen met haar andere zus wonen in het ouderlijke huis in Hongarije. Ook na de oorlog gaat de jodenvervolging door. Uiteindelijk besluiten zij te verhuizen naar de Verenigde Staten.

De volgende twee delen gaan over de wijze waarop ze haar leven weer oppakt en vormgeeft. Ze wordt een gerespecteerd psychologe die aangeeft dat je op ieder moment en bij alles een keuze hebt over de manier waarop je met tegenslagen omgaat. Ook als die uitzichtloos lijken. Ze krijgt o.a. contact met Victor Frankl en in haar zoektocht om in het reine te komen met het verleden geeft ze een lezing in het Adelaarsnest van Hitler. In ‘De Keuze’ deelt dr. Eger haar oorlogsherinneringen en de opmerkelijke verhalen van hen die zij sindsdien heeft geholpen. Ze doet uit de doeken hoe ze als psycholoog haar cliënten al jarenlang helpt om zich uit hun eigen gedachten te bevrijden, en hoe iedereen uiteindelijk voor vrijheid kan kiezen.

Of je nu aan het begin van je leven staat, halverwege bent of richting het einde gaat, of je nu hevig lijden hebt meegemaakt of pas net aan de strijd begint, of je nu voor het eerst verliefd bent of dat je levenspartner van ouderdom overlijdt, of je nu aan het herstellen bent van een gebeurtenis die je leven heeft veranderd of op zoek bent naar wat kleine aanpassingen in je leven waardoor je er meer plezier in krijgt…. Dr. Eger wil je helpen ontdekken hoe je uit het concentratiekamp van je eigen gedachten kunt ontsnappen en de persoon kunt worden die je zou moeten zijn. Zij wil anderen graag helpen om zich te bevrijden van het verleden, van mislukkingen en angsten, van woede en fouten, van spijt en onverwerkt verdriet, en ze wil dat je de vrijheid ervaart om van het volle, rijke feest van het leven te genieten.

“We kunnen er niet voor kiezen om een leven te leiden dat vrij is van pijn. Maar we kunnen er wel voor kiezen om vrij te zijn, om te ontsnappen aan het verleden, ongeacht wat ons overkomt, en om dat wat mogelijk is te accepteren. Ik nodig je uit om de keuze te maken vrij te zijn”.

Dit boek is een verhaal van keuzes, groot en klein, die ons kunnen leiden van trauma naar overwinning, van duisternis naar licht, van gevangenschap naar vrijheid.

Edith Eva Eger is nu negentig en danst nog altijd. Haar indrukwekkende en belangrijke verhaal is een inspiratie voor iedereen.

Quote van de maand mei.

quote Albert Einstein

Wie ben ik?

Communicatieve vaardigheden, Meeveren of tegenwerken, omgaan met weerstand

Meer dan 25 jaar ervaring als leidinggevende in het MKB en verenigingsleven en een post-HBO- opleiding tot Coach Practitioner vormen mijn basis. Mijn verbinding met de filosofische achtergrond van de judosport en het bezoek aan de Japanse cultuur heeft geleid tot de ontwikkeling van mijn levensmotto; ‘samen winnen door meeveren’. Zo heb ik geleerd een wezenlijke bijdrage te kunnen leveren aan het welzijn van de mens binnen zijn organisatie.

Persoonlijke aandacht, respect, verbinding, innerlijke vrijheid en gezondheid zijn mijn kernwaarden.

De wens om volgens mijn eigen inzichten en principes vorm te geven aan de begeleiding van individuen en groepen heeft mij gestimuleerd om een eigen bedrijf te starten in interactiemanagement. In stresssituaties weet ik eigenschappen als positiviteit, humor, oplossingsgericht denken, plannen en organiseren maximaal te benutten t.b.v. een vitale en toekomstgerichte organisatie.

Van waar Communicatieve vaardigheden en energiek leiderschap?

Vanaf het moment dat ik als 18-jarige leiding gaf aan pupillen, binnen een judo-vereniging, heeft mij de vraag geboeid hoe je als leider mensen zo goed mogelijk in positie kunt brengen. Coachen voelt dan ook niet alleen als een hobby, maar ook echt als een voorrecht.

We leven in een hectische wereld, er wordt van alles en nog wat in super hoog tempo van ons verwacht. De technische ontwikkelingen gaan harder dan ooit tevoren. Wordt er nog goed gecommuniceerd? Bouw je voldoende rust in voor je zelf? Beweeg je wel voldoende? Hoe ga je om met al die verwachtingen uit je omgeving? Lig je ‘s nachts wel eens wakker? Hoe hoog leg je de lat voor je zelf?

Kortom, ik help mensen die met wéérzin naar hun werk gaan, zodat ze weer zin in hun werk krijgen.

Mijn aanpak bevordert autonomie, zingeving en meesterschap. Een drietal kernelementen die cruciaal zijn op het gebied van intrinsieke motivatie. Een eigenschap die er voor zorgt dat mensen gezond ouder worden. Dit is een item dat momenteel zowel privé als werk gerelateerd hoog in het vaandel staat.

Ook drink ik graag een kopje koffie (of thee) met je in een persoonlijk gesprek om o.a. hierover van gedachten te wisselen.

Meer weten?

Bel gerust voor een afspraak op 06-835 966 14

Wat is jouw visie? Heb je een leuk onderwerp voor het volgende magazine? Of ken je iemand die graag geïnterviewd wil worden? Laat het mij weten.

Met enthousiaste groet,

Hugo

Hugo Lumens, uw partner in Resultaatgerichte Communicatieve Vaardigheden